Windows 10'da Cortana Asistanını Kapatarak İşlemci Yükünü Azaltma

Windows 10'un ilk sürümlerinde Cortana, arama kutusuyla iç içe geçmiş, kapatılması zor bir bileşendi. Sonraki güncellemelerle Microsoft, asistanı Windows Arama'dan ayırıp bağımsız bir uygulamaya dönüştürdü. Bu ayrışma, sesli asistanı hiç kullanmayan kişiler için iyi bir haber: artık aramayı bozmadan Cortana'yı durdurmak mümkün. Özellikle 4 GB RAM'li dizüstü bilgisayarlarda veya mekanik diskli eski masaüstlerinde, oturum açtıktan hemen sonra arka planda uyanan bu tür uygulamaları temizlemek gözle görülür bir rahatlama sağlıyor.

Cortana gerçekte ne kadar kaynak tüketiyor?

Beklentiyi doğru kurmak önemli. Cortana boşta beklerken işlemciyi sürekli meşgul etmez; asıl maliyeti bellek kullanımı ve oturum açma anındaki disk hareketidir. Yani "kapatınca bilgisayarım iki kat hızlanır" gibi bir sonuç beklemek yanlış olur. Buna karşılık bellek sıkışması yaşayan bir sistemde, arka planda duran her uygulama takas dosyasına baskı yapar ve bu da dolaylı olarak işlemci yükünü artırır.

Kendi makinenizdeki durumu ölçmek için önce bir referans alın:

• Görev Yönetici'sini açın (Ctrl + Shift + Esc) ve Ayrıntılar görünümüne geçin.
• Süreçler sekmesinde Cortana veya eski sürümlerde SearchUI.exe satırını bulun.
• Bellek ve CPU değerlerini not edin; ardından Başlangıç sekmesinde Cortana'nın "Başlangıç etkisi" değerine bakın.

Bu iki veri, yaptığınız değişikliğin işe yarayıp yaramadığını sonradan karşılaştırmanızı sağlar. Aynı yaklaşım genel performans iyileştirmelerinde de geçerli; Windows 10 ve 11 hızlandırma yöntemlerini anlatan rehberde de vurgulandığı gibi, ölçmeden yapılan optimizasyon çoğu zaman tahminden ibaret kalır.

En kolay yol: Ayarlar üzerinden arka plan iznini kesmek

Güncel Windows 10 sürümlerinde Cortana bir Mağaza uygulaması olduğu için normal bir uygulama gibi yönetilebilir. Bu yöntem kayıt defterine dokunmadığından en güvenli seçenektir.

1. Ayarlar > Uygulamalar > Uygulamalar ve özellikler yolunu izleyin.
2. Listede Cortana'yı bulun, üzerine tıklayıp Gelişmiş seçenekler'i açın.
3. "Oturum açarken çalıştır" anahtarını Kapalı konuma getirin.
4. Aynı ekranda "Arka plan uygulamaları izinleri" bölümünü Hiçbir zaman olarak ayarlayın.
5. İsterseniz Sonlandır düğmesiyle çalışan örneği hemen kapatın.

Görev çubuğundaki simgeyi de görmek istemiyorsanız, çubuğa sağ tıklayıp Cortana düğmesini göster seçeneğinin işaretini kaldırın. Bu adım performansı etkilemez ama görsel karmaşayı azaltır.

Kalıcı çözüm: Grup İlkesi veya kayıt defteri

Pro ve Enterprise sürümlerinde, asistanın güncellemelerden sonra tekrar canlanmasını engellemek için ilke ayarı kullanılabilir. Çalıştır kutusuna gpedit.msc yazıp şu yolu izleyin:

Bilgisayar Yapılandırması > Yönetim Şablonları > Windows Bileşenleri > Ara

Buradaki Cortana'ya izin ver ilkesini Devre Dışı yapıp onaylayın. Home sürümünde gpedit bulunmadığından aynı sonucu kayıt defterinden almak gerekir. Regedit'i açıp şu anahtara gidin:

HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Policies\Microsoft\Windows\Windows Search

Anahtar yoksa Windows altında Windows Search adında yeni bir anahtar oluşturun. İçine AllowCortana adında bir DWORD (32 bit) değeri ekleyin ve verisini 0 yapın. Oturumu kapatıp açtığınızda cortana devre dışı kalır, arama kutusu ise yalnızca yerel ve web araması yapan sade bir alana dönüşür.

Kayıt defterinde çalışmadan önce iki küçük önlem alın:

• Değiştireceğiniz anahtara sağ tıklayıp Dışa Aktar ile yedeğini alın.
• Sistem geri yükleme noktası oluşturun; dosyalarınızı otomatik yedekleme alışkanlığı burada da işinize yarar.
• Değeri 1 yapmak veya silmek, asistanı eski haline döndürür.

Windows Arama ile karıştırmayın

Sık yapılan hata, Cortana'yı kapatmak isterken Windows Search hizmetini durdurmaktır. Bu hizmet (SearchIndexer.exe) dosya dizinini oluşturur ve Başlat menüsündeki aramanın temelidir. Kapatırsanız asistandan değil, kendi dosyalarınızı bulma yeteneğinizden vazgeçmiş olursunuz. İndeksleme yüzünden diskin sürekli çalıştığını düşünüyorsanız, hizmeti tamamen durdurm