Windows Başlangıçında Açılan Uygulamaları Devre Dışı Bırakma

Bilgisayarı açtıktan sonra masaüstünün görünmesi ile gerçekten kullanılabilir hale gelmesi arasında geçen o tuhaf bekleme süresi, çoğu zaman donanımın yetersizliğinden değil, arka planda sırayla ayağa kalkan onlarca programdan kaynaklanır. Bulut senkronizasyon istemcileri, oyun platformları, yazıcı yardımcı araçları, güncelleme kontrolcüleri… Her biri tek başına masum görünür, ama hepsi aynı anda diske ve işlemciye yüklendiğinde açılış süresi kolayca iki katına çıkar. İyi haber şu: windows startup programları listesini denetlemek, sistemi hızlandırmanın en düşük riskli ve en hızlı geri dönüş veren yöntemlerinden biridir. Aşağıda bu listeye nereden ulaşılacağını, hangi girdilerin kapatılabileceğini ve hangilerine dokunmamak gerektiğini adım adım ele alıyoruz.

Başlangıç uygulamaları tam olarak nedir?

Windows, oturum açıldığında belirli programları otomatik olarak çalıştırır. Bu programlar birkaç farklı yerden kaydedilir: Ayarlar altındaki başlangıç listesi, Görev Yöneticisi'nin ilgili sekmesi, Başlat menüsünün Startup klasörü, kayıt defteri anahtarları ve Windows hizmetleri. Çoğu kullanıcı için ilk iki nokta yeterlidir; ileri düzey temizlik gerektiğinde diğerlerine de bakılır.

Bir uygulamanın başlangıçta açılması her zaman kötü bir şey değildir. Antivirüs, güvenlik duvarı, dokunmatik yüzey sürücüsü veya ses yönetim aracı gibi bileşenler sistemin normal çalışması için oradadır. Amaç listeyi tamamen boşaltmak değil, gerçekten ilk saniyeden itibaren gerekli olmayanları ayıklamaktır.

Görev Yöneticisi ile listeyi görüntüleme

En pratik yol Görev Yöceticisi'ni kullanmaktır. Ctrl + Shift + Esc kısayoluyla açın, ardından Windows 10'da "Başlangıç", Windows 11'de "Başlangıç uygulamaları" sekmesine geçin. Karşınıza üç önemli bilgi içeren bir tablo çıkar:

Ad ve yayımcı: Programın hangi firmaya ait olduğunu gösterir. Yayımcı bilgisi boşsa dikkatli olun.
Durum: Etkin veya devre dışı.
Başlangıç etkisi: Windows'un kendi ölçümüne göre yüksek, orta, düşük veya ölçülmedi.

"Yüksek" etiketli girdiler ilk hedefiniz olsun. Bir satıra sağ tıklayıp Devre dışı bırak seçeneğini işaretlediğinizde program silinmez, yalnızca otomatik açılmaz; ihtiyaç duyduğunuzda Başlat menüsünden elle çalıştırabilirsiniz. Bu yüzden yaptığınız değişiklik geri alınabilir ve risksizdir.

Hangi girdileri rahatça kapatabilirsiniz?

Kesin bir liste vermek zor, çünkü kullanım alışkanlıkları farklı. Yine de şu kategoriler çoğu bilgisayarda gereksiz yer tutar:

Oyun platformlarının istemcileri — oyun oynayacağınız zaman zaten siz açarsınız.
İletişim ve toplantı uygulamaları — bildirim beklemiyorsanız arka planda durmalarına gerek yok.
Yazıcı, tarayıcı ve fare üreticilerinin "yardımcı" araçları — sürücü ayrı çalışır, bu araçlar çoğunlukla sadece reklam ve güncelleme kontrolü yapar.
Medya oynatıcı ve indirme yöneticisi eklentileri.
Üretici tarafından önceden yüklenmiş deneme sürümü yazılımları.
Ofis paketlerinin ön yükleme modülleri — açılışı biraz yavaşlatır, programı ilk açışta bir iki saniye kazandırır; takas genelde sizin aleyhinize.

Dokunmamanız daha iyi olanlar

Güvenlik yazılımları ve gerçek zamanlı koruma bileşenleri.
Ses kartı, dokunmatik yüzey ve grafik kartı denetim masaları (özellikle dizüstünde parlaklık ve jest tuşları buna bağlı olabilir).
Bulut depolama istemcisi — eğer dosyalarınızın sürekli eşitlenmesini istiyorsanız açık kalmalı. Otomatik yedekleme alışkanlığınız buna dayanıyorsa kapatmak veri kaybı riski doğurur.
Adını hiç tanımadığınız sistem bileşenleri: önce arama yapın, sonra karar verin.

Görev Yöneticisi'nde görünmeyen başlangıç öğeleri

Bazı programlar kendilerini zamanlanmış görev veya hizmet olarak kaydeder; bunlar başlangıç sekmesinde çıkmaz. İki yere daha bakmak faydalı olur:

Startup klasörü: Çalıştır penceresine (Win + R) shell:startup yazın. Buradaki kısayolları doğrudan silmek, o programın otomatik açılmasını engeller. Tüm kullanıcılar için olan sürümü ise shell:common startup ile açılır.
Görev Zamanlayıcı: Başlat menüsünden açıp Görev Zamanlayıcı Kitaplığı'nı gezin. "Oturum açıldığında" tetikleyicisi olan üçüncü taraf görevleri devre dışı bırakabilirsiniz. Microsoft'a ait görevlere karışmayın.
Ayarlar > Uygulamalar > Başlangıç: Görev Yöneticisi ile aynı listeyi daha sade bir arayüzde sunar; anahtar biçiminde açıp kapatmak isteyenler için pratiktir.

Ayrıca Windows 11'de "Uygulamaları yeniden başlat" adında bir seçenek var: kapatırken açık olan programları oturum açıldığında geri getirir. Hesap ayarları altındaki oturum açma seçeneklerinden bunu kapatmak, açılışı belirgin biçimde hafifletir.

Değişiklikleri ölçmek ve alışkanlığa dönüştürmek

Temizliğin işe yarayıp yaramadığını anlamak için karşılaştırma yapmak gerekir. Görev Yöneticisi'nin başlangıç sekmesinde üst kısımda görünen "son BIOS süresi" değeri donanım tarafını, açılıştan sonra ilk bir dakikadaki disk ve işlemci kullanımı ise yazılım tarafını gösterir. Değişikliklerden önce ve sonra kabaca not almanız yeterlidir.

Birkaç pratik öneri:

Hepsini bir kerede kapatmayın; beşer onar gruplar h